Çevre Dostu İşletme Yönetimi: Yeşil Üretimden Yeşil Pazarlamaya… « Karapınar Ajansı

27 Temmuz 2021 - 15:54

Çevre Dostu İşletme Yönetimi: Yeşil Üretimden Yeşil Pazarlamaya…

Selçuk Üniversitesi Karapınar Aydoğanlar Meslek Yüksekokulu Yönetim ve Organizasyon Bölümünde görev yapan Öğr. Gör. Meltem DİKTAŞ’ın köşe yazısı:

Çevre Dostu İşletme Yönetimi: Yeşil Üretimden Yeşil Pazarlamaya…
Son Güncelleme :

01 Temmuz 2021 - 18:29

35 views
0
(0)

Ekonomik bir birim olan işletmeler çevresel, sosyal, siyasal ve kültürel faaliyetlerden etkilenmektedir. İşletmeler mal ve hizmet üreten bir yapı olarak işlevlerini yerine getirerek bunun karşılığında kazanç elde ederken aynı zamanda toplumun ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarına da cevap vermek ve sosyal sorunların çözülmesine yardım etmek gibi geniş bir fonksiyon üstlenmektedir. Günümüz işletmelerinin temel olarak potansiyel rakipler, tüketicilerin pazarlık gücü, tedarikçilerin pazarlık gücü, ikame ürünlerin tehdidi ve rakipler arasındaki rekabet şeklinde sayabileceğimiz beş gücün etkisi ile rekabette üstünlük sağlama amacı taşımaktadır. Sanayileşme, küreselleşme, nüfus artışı, artan teknoloji kullanımı gibi faktörlerin tüketim alışkanlıkları üzerinde etkilerinin ve işletmelerin doğal çevre üzerinde yapmış olduğu olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması için dünyada ve Türkiye’de giderek artan sayıda işletme, Çevre Yönetim Sistemlerini oluşturmakta ve çevreyle ilgili faaliyetlerini sistematik hale getirmektedir. Bu kararların temelinde yer alan düşünce küresel ısınma, ekolojik istikrarsızlık, iklim değişiklikleri ve çevre kirliliği gibi sorunların meydana gelmesi sonucu dünya genelinde yaşanan ekonomik kriz ve çevresel tahribata karşı önlemlerin alınmasının zaruri hale gelmesidir.

Tüketiciler olarak bir ürünü satın alma kararımıza ‘fiyatı ne kadar?’, ‘kaliteli mi?’, ‘aradığım özelliklere sahip mi?’ gibi sorular yön vermektedir ancak son yıllarda çevre bilincinin pek çok tüketicinin zihnine yerleşmesiyle bu sorulara ‘çevre dostu mu?’, ‘organik mi?’, ‘yenilenebilir mi?’ soruları da eklenmiştir. Tabi ki iklim değişikliğinin, küresel ısınmanın, nesli tükenen hayvanların, artan hava ve su kirliliği gibi pek çok faktörün insanların doğaya ve hayvanlara karşı bakış açılarında yaşanan değişikliğin başlıca nedeni olduğunu söyleyebiliriz. Tüketim alışkanlıklarımıza da yansıyan bu faktörlerin işletmelerin iş yapma stratejilerinde de kendini göstermesi kaçınılmazdır.

Geçtiğimiz ay kutlanan Dünya Çevre Günü sebebiyle işletmelerin gündeminde son yıllarda daha da popüler hale gelen ve oldukça başarılı olan stratejilerden olan ‘yeşil üretim’ ve ‘yeşil pazarlama’ konularına bugünkü yazımızda dikkat çekmek istiyorum.

Öncelikle Dünya Çevre Günü ve önemi hakkında kısa bir bilgi vermek faydalı olacaktır. Tarihsel sürece baktığımızda1970 ve sonrasında ise çevresel problemler uluslararası genel bir sorun haline gelmiş ve ortak çözüm yolları arayışına girilmiştir. Ancak her ülkenin sahip olduğu kaynaklar, uyguladıkları kalkınma politikaları ve bu konuya gösterdikleri özen eşit olamamış ve bu sebeple küresel olarak, doğal kaynakları ve canlıları yok olmakla tehdit eden çevresel istikrarsızlığı önleyen, gelecek nesillere koruyacak yeni çevreci politikalara ihtiyaç duyulmuştur. Bu kapsamda küresel boyut kazanan çevre sorunlarına ilişkin ilk uluslararası iş birliği sonucunda 1972 yılında Stokholm’da yapılan konferansta çevresel tahribatın ortadan kaldırılmasına yönelik kararlar alınmıştır. İsveç’in Stockholm kentinde 1972 yılında düzenlenen Birleşmiş Milletler Çevre Konferansından bu yana, her yıl 5 Haziran tarihinde, çevrenin korunması konusunda dünya çapında farkındalık yaratılması ve eylemde bulunulması amacıyla kutlanıldığını belirtmek gerekir.

Dünyada bir dakikada 1 milyon plastik su şişesi satın alınmakta olduğu ve her yıl 5 trilyon tek kullanımlık poşet tüketildiği, kullandığımız plastik ürünlerin %50’sinin tek kullanımlık olduğu, okyanuslarda bir yılda biriken plastiklerin dünyanın etrafını dört kez dönebilecek miktarda olup, tamamen çözülmesinin 1000 yıl sürdüğü çevre konusunda yapılan araştırmalarda ortaya çıkan çarpıcı gerçeklerdir. Plastiklerin insan bedenine de doğrudan zarar verdiği düşünüldüğünde tüm olumsuz etkilerin mikro plastikler aracılığıyla insanların su ve gıdalarına kadar ulaşabilmesi çevre dostu tüketici ve işletmelerin dikkatini her geçen gün daha fazla çekmektedir.  Çevre sorunlarının insanlığın geleceğini tehdit ettiği gerçeğinin açıkça ortaya koyulmasıyla hızla gelişen çevresel duyarlılık; işletme yönetimlerinde yeni yaklaşımların çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu sebeple işletmelerin tedarikten, tasarım ve üretim aşamalarına, pazarlama stratejilerine hatta lojistik çabalarına kadar çevre dostu bir yol izlemesi, bu bilinci işletme kültürünün bir parçası haline getirmesi günümüz rekabet şartlarında çevreye verilen önemin göstergelerinden biri olmuştur. Başta ISO 14000 kapsamında olmak üzere diğer sözleşmelerin bir gereği olarak çevreci bakış açısını tüm işletme düzeyinde içselleştirerek ve müşterilerine sunan ‘yeşil işletme’ kültürünü benimseyen işletmeler bu stratejilerini de kritik bir rekabet aracı olarak kullanabileceklerdir. Peki işletmelerin çevre dostu bir yol izlemede kullanacakları stratejiler neler olabilir, hangi adımları izlemelidirler? Bu stratejilerin işletmeler için faydaları nelerdir? İşte tüm bu soruların cevabına öncelikle işletmelerin misyon ve vizyonu, rekabet stratejileri, teknolojik sistemleri ve performansının yeşil işletmeye göre tasarlaması olarak cevap verebiliriz. Çevresel tasarım; bir işlem veya ürünü çevreyi gözeterek tasarlarken tüm ürün yaşam döngüsüne dikkat edilmesi şeklinde gerçekleşmektedir.  Uygulamada, ‘yeşil üretim’ ürünün üretiminde kullanılan malzemelere, bu malzemelerin geri dönüşümüne, yeniden kullanılabilirlik kapasitelerine, uzun dönemli çevresel etkilerine, kullanılan enerji miktarına, ayrıştırma ve yeniden üretim olanaklarına, ürünün dayanıklılık ve atık karakteristiklerine dikkat edilmek yoluyla gerçekleştirilir. İşletmeler yeşil tasarım sonrasında yeşil üretim sürecinde insan sağlığı ve çevresel etkiler açısından oluşabilecek risklerin en aza indirilmesi gibi çevreci yöntemleri sürekli olarak üretim ve hizmet süreçlerinde uygulamaları sonucunda kirliliği önleyerek atık arıtma, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanarak, elden çıkarma ve hammadde maliyetlerini düşürerek önemli maliyet tasarrufu sağlamaktadırlar.

Çevreci pazarlama, ekolojik pazarlama gibi isimleri de olan yeşil pazarlama, ürünlerin çevre dostu, sürdürülebilirliğe dayalı olarak tanıtım ve pazarlamasının yapılmasıdır. Yeşil pazarlama sadece pazarlama açısından değil şirketlerin güvenilirlik yönünden marka imajını olumlu yönde etkileyen bir strateji olmaktadır. Çevrenin korunması için pazarlamada ürün, fiyat, tutundurma ve dağıtım politikasıyla ilgili olarak alınabilecek önlemler önemlidir. Fiyatlamada, maliyet, talep yapısı faktörlerine dikkat edilmelidir. Çevre dostu ürünler için ürün dağıtımının daha az yakıt harcanarak yapılması, satış noktalarının müşterilerin daha az zaman ve yakıt tüketeceği şekilde yerleştirilmesi dikkat çeken yaklaşımlar olacaktır. Ayrıca son yıllarda, kullanılmış ambalajların, ürün parçalarının ve  atık olarak değerlendirilebilecek ürünlerin müşterilerden üreticilere veya geri dönüşüm yapan işletmelerce geri toplanması faaliyetleri de önem kazanmaktadır. Tanıtım politikaları dahilinde tüketicinin gözünde “çevre dostu işletme” imajı yaratarak, tüketicilere ürün hakkında çevresel mesajlar vermek de önerilebilecek stratejilerdir.Esasında hem tüketiciler hem işletmeler için sürdürülebilir ve gelecek nesilleri düşünerek ve onlara zarar vermeyecek formüller yaratmak yaşadığımız dünyaya karşı sahip olduğumuz sorumluluk olmuştur. İşletmeler iş yapma tarzı ile rekabet amaçlarını küresel gerçekleri de göz önünde bulundurarak, sürdürülebilirlik ilkesi ile yeniden gözden geçirmelidirler.

Kaynakça

Arthur A. Thompson ve A. J. Strickland, Strategic Management Concepts and Cases, Thirteenth Edition. McGraw-Hill Irwin, 2003

Halil Ünlü, “İş Yönetimi ile Entegre Çevre Yönetimi”, ISO Dergisi, Temmuz 2000

İrfan Çağlar, “İşletmelerde Çevre Yönetimi ve Çevre Yönetimini Yaygınlaştıran Dinamiklerin Belirlenmesi”,Standard Dergisi, Yıl 35, Sayı 412, Kasım 1996

Michael E. Porter, Rekabet Stratejisi Sektör ve Rakip Analizi Teknikleri Birinci Basım. İstanbul: Sistem Yayıncılık, 2000

Ramazan Usta, “Çevre ve Çevre Yönetim Standardları”, Standard Dergisi, Yıl 40, Sayı 474, Haziran 2001

Birdogan BAKI, Ekrem Cengız,” Toplam Kalite Çevre Yönetimi”, Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt XXI, Sayı 1, 2002

Bu haberi beğendiniz mi?

Ortalama puanı 0 / 5. Oy sayısı: 0

Şu ana kadar oy yok! Bu gönderiyi ilk değerlendiren siz olun.

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.